Member
Pharmacy & Health
Pharmacist Expertise Article Health Monitoring Health Tip
ภาวะโลหิตจาง
ภก. กัณฑ์พนท์ จุฑาพชราภรณ์
      
fiogf49gjkf0d
fiogf49gjkf0d
        เคยมีอาการเหนื่อยง่ายเวลาออกแรง อ่อนเพลีย หงุดหงิด หน้ามืด เวียนศีรษะ ใจสั่น หรือมีคนทักว่าซีด เหลือง หรือไม่ หากมี เป็นไปได้ว่าคุณอาจกำลังมีภาวะโลหิตจางอยู่ 
อาการบ่งชี้ว่ามีภาวะโลหิตจาง 
1. อาการเหนื่อยง่าย เหนื่อยง่าย หมายถึง รู้สึกเหนื่อยผิดปกติเวลาที่ต้องออกแรง เช่น เคยเดินบันไดได้โดยไม่เหนื่อยแต่กลับเหนื่อย ถ้ามี
    โลหิตจางรุนแรง เพียงแค่เดินในบ้านก็อาจเหนื่อยแล้ว เวลาเหนื่อยอาจมีอาการใจสั่นร่วมด้วย ในรายที่มีอาการรุนแรงอาจมีอาการของ 
    โรคหัวใจวาย คือ เหนื่อย แน่นหน้าอก หอบ เป็นต้น 
 2. อาการอ่อนเพลีย เวียนศีรษะ เป็นลมบ่อย หน้ามืด วิงเวียน 
 3. อาการทางสมอง เช่น รู้สึกสมองล้า หลงลืมง่าย ขาดสมาธิในการทำงาน เรียนหนังสือไม่ดีเท่าที่ควร นอนไม่หลับ 
 4. อาการหัวใจขาดเลือด มักพบในคนที่มีโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ โลหิตจาง ทำให้อาการของหัวใจรุนแรงขึ้น เจ็บหน้าอกง่ายขึ้น 
 5. อาการขาขาดเลือด พบในคนที่มีโรคหลอดเลือดของขา ทำให้ปวดขา เดินได้ไม่ไกล ต้องหยุดพักบ่อยๆ 
 6. อาการทางระบบทางเดินอาหาร เช่น เบื่ออาหาร ท้องอืด            
       อาการของภาวะโลหิตจางจะรุนแรงหรือไม่ ขึ้นอยู่กับระดับของเม็ดเลือดแดง และความสามารถในการปรับตัวต่อภาวะโลหิตจางที่ไม่
เท่ากันในแต่ละคน ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการใดๆ แต่ตรวจพบโลหิตจางเนื่องจากไปบริจาคเลือด หรือตรวจสุขภาพประจำปี บางรายอาจ
ตรวจพบเมื่อมีอาการมากแล้ว 
ภาวะโลหิตจางเกิดจากอะไร
        สาเหตุใหญ่ๆ ของภาวะโลหิตจาง ได้แก่
1.การสร้างเม็ดเลือดแดงลดลง เช่น ขาดสารอาหารที่จำเป็น ได้แก่ ธาตุเหล็ก วิตามินบี 12 กรดโฟลิค, โรคไตเรื้อรัง, โรคของไขกระดูก 
โรคมะเร็ง, โรคข้ออักเสบ, โรคเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน
2.การทำลายเม็ดเลือดแดงมากขึ้น โรคกลุ่มนี้จะเป็นสาเหตุให้เม็ดเลือดแดงอายุสั้นและแตกง่ายกว่าปกติ ผู้ป่วยมักจะมีอาการตัวและ
ตาเหลือง (ดีซ่าน) ร่วมด้วย เช่น โรคธาลัสซีเมีย, ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD, มาลาเรีย
3.การเสียเลือดอย่างฉับพลันจากอุบัติเหตุ, ภาวะตกเลือดหลังคลอดบุตร

จะทําอย่างไรเมื่อสงสัยว่ามีภาวะโลหิตจาง
        หากคุณมีอาการดังที่ได้กล่าวมา ซีด ตัวเหลือง หรือเคยมีปัญหาตรวจเลือดแล้วพบว่าเม็ดเลือดแดงต่ำกว่าปกติคุณควรจะไปพบแพทย์เพื่อทําการตรวจว่าอาการดังกล่าวเกิดจากโลหิตจางจริงหรือไม่และเกิดจากสาเหตุใด โดยทั่วไปแพทย์จะทำการซักถามประวัติอย่างละเอียด รวมถึงตรวจร่างกายเพื่อเป็นแนวทางในการวินิจฉัยและเลือกการส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการที่เหมาะสมเพื่อหาสาเหตุต่อไป การตรวจทางห้องปฏิบัติการที่สําคัญ คือ การตรวจเม็ดเลือดสมบูรณ์และการดูลักษณะเม็ดเลือดจากการย้อมสไลด์เลือด การเจาะตรวจเลือดชนิดนี้ผู้ป่วยไม่ต้องมีการเตรียมตัวเป็นพิเศษ  ไม่ต้องงดน้ำ งดอาหารก่อนมาตรวจ ผลจากการตรวจเม็ดเลือดสมบูรณ์จะทํา
ให้เราทราบว่าผู้ป่วยมีภาวะโลหิตจางจริงหรือไม่ โดยดูจากระดับฮีโมโกลบินและฮีมาโตคริตของเม็ดเลือดแดง ผู้ป่วยส่วนหนึ่งสามารถได้รับ
การวินิจฉัยสาเหตุของโลหิตจางได้จากการตรวจนี้ แต่ผู้ป่วยอีกส่วนหนึ่งอาจต้องใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุต่อไป
เกณฑ์การวินิจฉัยภาวะโลหิตจางโดยอาศัยค่าฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) และฮีมาโตคริต (Hematocrit) จากการตรวจเม็ดเลือดแดงสมบูรณ์
                                                                                      ฮีโมโกลบิน (กรัมต่อเดซิลิตร)          ฮีมาโตคริต (เปอร์เซ็นต์) 
                                    ผู้ใหญ่     ชาย                                          ต่ำกว่า 13.0                                  ต่ำกว่า 40 
                                                  หญิง                                         ต่ำกว่า 12.0                                  ต่ำกว่า 36 
                                                  หญิงมีครรภ์                                 ต่ำกว่า 11.0                                  ต่ำกว่า 33
                                     เด็ก        อายุ 6 - 14 ปี                              ต่ำกว่า 12.0                                  ต่ำกว่า 36 
                                                  อายุ 6 เดือน - 6 ปี                        ต่ำกว่า 11.0                                  ต่ำกว่า 33           
การรักษาภาวะโลหิตจาง
        หลักการรักษาภาวะโลหิตจางที่สำคัญ คือ การหาสาเหตุและรักษาให้ตรงจุด บางครั้งการพบภาวะโลหิตจางอาจทำให้ตรวจพบสาเหตุที่เป็นโรคร้ายแรงที่แอบซ่อนอยู่ เช่น โรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ ดังนั้น การตรวจหาสาเหตุของภาวะโลหิตจางจะเป็นประโยชน์ให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น