Member
Pharmacy & Health
Pharmacist Expertise Article Health Monitoring Health Tip
รู้ได้อย่างไรว่าเป็นอัลไซเมอร์
ภก.กัมพล มูสิกะเจริญ
      
fiogf49gjkf0d
fiogf49gjkf0d
        เนื่องจากองค์การอนามัยโลกกำหนดให้วันที่ 21 กันยายนเป็นวันอัลไซเมอร์โลก ทีมงานจึงขอนำความรู้เกี่ยวกับการเฝ้าระวัง
โรคอัลไซเมอร์มาแบ่งปันกันครับ
        โรคอัลไซเมอร์ เป็นโรคทางสมองที่เกิดจากการเสื่อมสลายของเซลล์สมองที่มีการฝ่อตัวและตายลงเพิ่มขึ้นอย่างช้าๆ เป็นผลทำให้ความสามารถของสมองในด้านสติปัญญาลดลงอย่างช้าๆ และเสื่อมลงอย่างต่อเนื่อง  ก่อให้เกิดความจำเสื่อม การเสียความสามารถในการคิด การตัดสินใจ การใช้ภาษา การควบคุมอารมณ์ มีบุคลิกภาพและพฤติกรรมที่แปลกแตกต่างไปจากปกติ  บางรายอาจมีอาการสับสน ประสาทหลอน และอาการซึมเศร้า
สาเหตุของโรค  
1.จากความผิดปกติในเนื้อสมองจะพบลักษณะที่สำคัญสองอย่าง คือ กลุ่มใยประสาทที่พันกัน (Neurofibrillary Tangles).และมีสาร Amyloid ในสมอง ใยสมองที่พันกันทำให้สารอาหารไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้ การที่สมองมีคราบ Amyloid หุ้มทำให้ระดับสารอะเซททิลโคลีน (Acetylcholine) ในสมองลดลง โดยสารอะเซททิลโคลีน (Acetylcholine ) จะมีส่วนสำคัญในเรื่องการเรียนรู้และความจำ
2.การอักเสบ Inflammatory สาร Amyloid เมื่อสลายจะให้สารอนุมูลอิสระออกมา สารอนุมูลอิสระนี้จะทำให้เกิดการอักเสบของเซลล์สมอง
3.กรรมพันธุ์ ความผิดปกติของยีน (Gene) ที่สร้าง Amyloid Precursor Protein จะทำให้ได้โปรตีนที่ผิดปกติ ก่อให้เกิดตะกอนที่เรียกว่า Amyloid Plaques ในเนื้อสมองและผู้ที่มี Gene บนโครโมโซมที่ 19 ชนิด Apolipoprotein E4 จะมีโอกาสเกิดโรคอัลไซเมอร์ได้มากกว่าคนปกติ นอกจากนี้ยังพบโปรตีนที่ผิดปกติอื่นๆ เช่น Tau Protein ที่อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดกลุ่มใยประสาทที่พันกัน (Neurofibrillary Tangles) ที่พบเป็นลักษณะจำเพาะของพยาธิสภาพของโรคอัลไซเมอร์
ปัจจัยเสี่ยง
        อุบัติการณ์ของการเกิดโรคมีความสัมพันธ์กับวัยที่เพิ่มขึ้นและผู้มีประวัติความเจ็บป่วยในครอบครัว โดยพบว่ามีโอกาสเกิดขึ้นในผู้สูงวัยที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไปและผู้สูงวัยที่มีอายุ 85 ปี มีโอกาสเกิดโรคเกือบร้อยละ 50 ผู้ที่ครอบครัวมีประวัติเจ็บป่วยด้วยโรคนี้จะมีโอกาสป่วยเป็นโรคสูงกว่าผู้ที่ไม่มีประวัติทางกรรมพันธุ์ 3 เท่า นอกจากนี้ยังพบความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในผู้ที่มีความผิดปกติของหลอดเลือด ผู้ประสบอุบัติเหตุที่ศีรษะ มีภาวะเครียดเรื้อรัง มีภาวะซึมเศร้า มีปัญหาการนอนหลับ ขาดการออกกำลังกาย และรับประทานอาหารที่ไม่ถูกสัดส่วน
10 สัญญาณเตือน อัลไซเมอร์
        สมาคมโรคอัลไซเมอร์แห่งประเทศสหรัฐอเมริกาได้กล่าวถึง 10 อาการเตือนภัยที่ทำให้ทราบว่าอาจเป็นอาการของโรคอัลไซเมอร์ คือ
        1.  อาการหลงลืม (Memory Loss) คนทั่วไปอาจลืมการนัดหมาย ลืมชื่อเพื่อน หรือเบอร์โทรศัพท์เพื่อนในบางครั้ง แต่จะจำได้ในภายหลัง แต่ผู้ป่วยอัลไซเมอร์ลืมบ่อยกว่าและลืมแบบฟื้นความจำไม่ได้ โดยเฉพาะเหตุการณ์ที่เพิ่งจะผ่านมา ลืมคำพูดที่เพิ่งพูดไป ถามคำถามเดิมซ้ำๆ ซึ่งเมื่อสักครู่ได้ยินคำตอบนั้นแล้ว 
        2. จำกิจวัตรประจำวันที่เคยทำมาไม่ได้ (Difficulty Performing Familiar Tasks) เช่น ทำกับข้าวแต่ไม่ทราบว่า ต้องใส่อะไรก่อน-หลัง         ตำพริกแกงไม่ถูก ใส่เครื่องปรุงไม่ครบ ทำกับข้าวรสชาติเพี้ยนไป กวาดบ้านแล้วเอาขยะไปซุกไว้ที่มุมห้อง ซักผ้าไม่ใส่ผงซักฟอก ซักทีเดียวแล้วเอาขึ้นตาก ใส่กางเกงกลับหน้ากลับหลัง เปิดทีวีไม่ได้ ใช้รีโมทไม่เป็น ไม่รู้ว่ารีโมทเอาไว้ทำอะไร เป็นต้น
        3. มีปัญหาในการใช้คำพูดหรือใช้ภาษา (Problems with Language ) ผู้ป่วยอัลไซเมอร์จะมีปัญหาลืมแม้กระทั่งคำง่ายๆ ที่ใช้บ่อยๆ แบบถาวร นึกคำที่จะใช้ไม่ออก บางครั้งใช้คำผิด (เช่นเรียกหมูแทนไก่ พูดถึงเก้าอี้แต่เรียกเป็นโต๊ะ) หรือมีปัญหาในการพูดหรือเขียนจนทำให้ฟังหรืออ่านไม่ค่อยเข้าใจ 
        4. ไม่รู้วัน เวลา และสถานที่ (Disorientation to Time and Place ) ผู้ที่เป็นโรคอัลไซเมอร์อาจมีปัญหาไม่รู้วัน เวลาและสถานที่ได้บ่อยๆ จำถนนหนทางที่คุ้นเคย เช่น แถวๆบ้านไม่ได้ หรือหลงทางในบริเวณที่ไปเป็นประจำ
        5 การตัดสินใจแย่ลง ( Poor or Decreased Judgement ) ผู้ป่วยอัลไซเมอร์มักประสบกับปัญหาการตัดสินใจที่แย่ลงและช้าลง  เช่น นั่งดูฝนสาดเข้ามาในห้อง โดยไม่ทำอะไรเลย ผู้ป่วยอัลไซเมอร์บางคนมีการตัดสินใจเลือกเสื้อผ้าแปลกๆ ไม่เหมาะสมได้ เช่น อาจใส่เสื้อผ้าหนาวในกรุงเทพหน้าร้อนหรือใส่สีไม่เข้ากันเลย (เช่นเสื้อเชิ้ตสีแดง กางเกงขาสั้นสีน้ำเงิน ) 
        6. มีปัญหาในการคิดแบบนามธรรม (Problems with Abstract Thinking) ผู้ป่วยอัลไซเมอร์จะไม่รู้ว่าตัวเลขคืออะไร เอาไว้ทำอะไร วันเกิดคืออะไร ทอนเงินไม่ถูก เวลาที่อธิบายอะไรให้ผู้ป่วยฟังก็ยากที่จะเข้าใจ ไม่สามารถวางแผนการได้
        7. วางของผิดที่ (Misdisplacing ) นอกจากเรื่องวางของแล้วจำไม่ได้ผู้ป่วยอัลไซเมอร์อาจจะวางของในที่แปลกๆ ที่ไม่ควรจะวาง เช่น เก็บโทรศัพท์ไว้ในตู้เย็น นำหม้อหุงข้าวมาเก็บไว้ในห้องนอน เป็นต้น
        8. อารมณ์และพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป (Mood and Behavioral Change) มีอารมณ์เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากอารมณ์ดีกลายเป็นโกรธไม่มีเหตุผล เวลาโกรธอาจพูดจาหยาบคายมากๆแบบคาดไม่ถึงหรืออาจมีปฏิกิริยาทำร้ายร่างกาย ทุบตี หรือกัดคนอื่น บางครั้งเฉยเมยไม่สนใจสิ่งแวดล้อม นั่งอยู่เงียบๆ ก็เปลี่ยนเป็นร้องไห้ได้ทันที
        9. บุคลิกภาพเปลี่ยนไป (Personality Change) ผู้ป่วยอัลไซเมอร์จะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากเป็นคนเคร่งขรึม กลายเป็นกลัวแบบไม่มีเหตุผลขึ้นมา หรือแสดงอาการออกมาแบบไม่สมควร
        10. ขาดการคิดริเริ่มและความสนใจสิ่งแวดล้อม (Loss of Initiative) ผู้ป่วยอัลไซเมอร์จำนวนมากจะมีอาการขาดความคิดสร้างสรรค์และไม่สนใจสิ่งแวดล้อมรอบๆ ตัว ผู้ป่วยจะไม่คิดริเริ่มที่จะทำอะไร ไม่เป็นฝ่ายเริ่มคุยกับคนอื่นก่อนถ้าคนอื่นไม่มาคุยด้วยก็จะไม่พูดอะไร มีส่วนร่วมในงานสังคมน้อยลง ไม่ค่อยสนใจสิ่งที่เคยสนใจทำมาก่อนแบบถาวร
        อาการต่างๆ ที่เกิดจากโรคอัลไซเมอร์เหล่านี้หากทิ้งไว้จะยิ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและความปลอดภัยของผู้ป่วย ดังนั้น หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการผิดปกติที่อาจเป็นสัญญาณของภาวะอัลไซเมอร์ ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อการตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาแต่เนิ่นๆ