Member
Pharmacy & Health
Pharmacist Expertise Article Health Monitoring Health Tip
ดูแลตนเองอย่างไรใน “ วัยทอง”
ภก. กัณฑ์พนท์ จุฑาพชราภรณ์ ผู้เรียบเรียง
      
fiogf49gjkf0d
fiogf49gjkf0d
Smiley face

                    ดูแลตนเองอย่างไรใน “ วัยทอง”

                        วัยทอง  (menopause) ตามคำจำกัดความขององค์การอนามัยโลกหมายถึงวัยที่มีการสิ้นสุดของการมีประจำเดือนอย่างถาวรเนื่องจากรังไข่หยุดการทำงานและเป็นการหยุดความสามารถในการเจริญพันธุ์โดยปกติจะนับเมื่อขาดประจำเดือนมาเป็นเวลาต่อเนื่องนาน 12 เดือนหรือ 1ปีสำหรับหญิงไทย อายุเฉลี่ยที่จะเข้าสู่วัยทองคืออายุประมาณ 48 ปี


                        อาการของสตรีวัยทอง

                        สตรีวัยทองแต่ละรายอาจเกิดอาการวัยทองมากน้อยแตกต่างกันไปตั้งแต่ไม่มีอาการจนกระทั่งมีอาการมากและกระทบต่อความเป็นอยู่ในชีวิตประจำวัน อาการวัยทองอาจแบ่งออกได้เป็นอาการทางร่างกายและอาการทางจิตใจ ดังนี้

1.      ประจำเดือนแปรปรวน แบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือระยะห่างของประจำเดือนยาวขึ้น ประจำเดือนไม่มาตามปกติและหมดประจำเดือนโดยไร้สัญญาณบ่งบอกใดๆ

2.      เหงื่อออกมาก ร้อนวูบวาบ ( hot flash ) เป็นอาการร้อนวูบวาบตามหน้าอกลำคอ ใบหน้า  และผิวหนังทั้งสามจุดนี้อาจมีลักษณะแดงๆบางครั้งเหงื่อออกตอนกลางคืนหรือขณะนอนหลับ ทั้งที่อากาศเย็น จนนอนไม่หลับ  อาการร้อนวูบวาบจะเกิดบ่อยในช่วงปีแรกที่หมดประจำเดือนและอาจมีอาการต่อเนื่องยาวนานไปจนถึง15 ปีหลังจากประจำเดือนหมด

3.      หัวใจเต้นเร็ว แรง ไม่เป็นจังหวะ  ทำให้อาจรู้สึกใจสั่นหัวใจเต้นเร็วขึ้นมาเป็นระยะๆ อย่างกระทันหัน โดยไม่ทราบสาเหตุ

4.      ผิวแห้ง ผิวหนังแห้งมาก แพ้ง่าย คันยุบยิบตามตัวมีรอยเหี่ยวย่นเพิ่มขึ้น เส้นผมหยาบกระด้างและเริ่มหงอก

5.      เจ็บเวลามีเพศสัมพันธ์การลดลงของฮอร์โมนเอสโทรเจนทำให้เนื้อเยื่อช่องคลอดบางลง น้ำหล่อลื่นลดลง ช่องคลอดแห้งจึงทำให้เจ็บเวลามีเพศสัมพันธ์อาจเกิดอากการแสบคันบริเวณช่องคลอดด้วย ความเป็นกรดของช่องคลอดจะลดลงทำให้เกิดการอักเสบติดเชื้อได้ง่ายขึ้น

6.      กลั้นปัสสาวะได้ไม่ดี การเสื่อมประสิทธิภาพของท่อปัสสาวะและกล้ามเนื้อหูรูดกระเพาะปัสสาวะทำให้กลั้นปัสสาวะไม่ได้นาน เวลาหัวเราะ ไอหรือจาม ปัสสาวะอาจเล็ดออกมาหรืออาจปัสสาวะเสบๆขัดๆ

7.      วิงเวียน ปวดศีรษะ เมื่อตื่นนอนตอนเช้าพอจะลุกขึ้นยืนอาจรู้สึกวิงเวียนหรือปวดศีรษะ อาจรู้สึกคลื่นไส้อาเจียนและไม่เจริญอาหาร

8.      ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อหรือปวดตามข้อและกระดูก  การลดลงของฮอร์โมนเอสโทรเจนส่งผลให้กระดูกเปราะบางเกิดการเสื่อมของข้อต่อกระดูกต่างๆ กล้ามเนื้อบริเวณเอวและบั้นท้ายอ่อนแอลงจึงมีอาการปวดเมื่อยตามตัวได้ง่าย

9.      บุคคลิกและอารมณ์แปรปรวนมีอาการหงุดหงิดง่าย  เครียดอ่อนไหวต่อสิ่งต่างๆมากขึ้น   ใจน้อยควบคุมอารมณ์ได้ยาก  บางคนหลงลืมง่าย  สมาธิสั้น   ซึมเศร้า โดยพบว่าอาการซึมเศร้าเป็นอาการที่พบได้บ่อยที่สุดและมีผลต่อการอยู่ร่วมในสังคมมากที่สุด


                        จะดูแลตนเองอย่างไรในวัยทอง

-      อาหารสตรีวัยทองควรรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่และเน้นการรับประทานอาหารที่มีแคลเซียมสูง เช่น นม โยเกิร์ต พืชตระกูลถั่ว เต้าหู้งาดำ ปลาเล็กปลาน้อยที่รับประทานพร้อมก้าง ผักใบเขียว เป็นต้นแคลเซียมที่รับประทานจะเป็นตัวเสริมสร้างกระดูกเพื่อป้องกันภาวะกระดูกพรุนนอกจากนี้ ควรควบคุมระดับไขมันในเส้นเลือดโดยงดรับประทานอาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูงและเลือกรับประทานอาหารที่ย่อยง่าย

-      ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 ครั้ง นานครั้งละ 30นาที   เช่น การเดิน การวิ่งเหยาะๆ เต้นรำ รำมวยจีนเต้นแอโรบิค เป็นต้น

-      ฝึกการควบคุมอารมณ์ให้มีความคิดในทางบวกและทำจิตใจให้แจ่มใสเบิกบาน

-      ตรวจร่างกายอย่างสม่ำเสมอปีละ 1 ครั้ง ตรวจเช็คความดันโลหิต ตรวจเลือดหาระดับไขมันตรวจภายในเช็คมะเร็งปากมดลูก ตรวจหามะเร็งเต้านม (Mammography) และตรวจหาความหนาแน่นของกระดูก(Bone mineral density) รวมทั้งการตรวจระดับของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับวัยทอง

-      พักอาศัยและทำงานในบริเวณที่มีสิ่งแวดล้อมที่สะอาดและสุขอนามัยดี


วัยทองหรือวัยหมดประจำเดือนของผู้หญิงนับเป็นช่วงเวลาที่มีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกายจิตใจ และการปรับตัวเข้า

กับสังคม ซึ่งการเปลี่ยนแปลงต่างๆเหล่านี้อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต ดังนั้นการเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องวัยทองเพื่อให้สามารถปรับตัวรับกับการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้จึงเป็นเรื่องสำคัญที่จะช่วยให้สตรีวัยทองสามารถดูแลตนเองและเพิ่มคุณภาพชีวิตได้  อย่างไรก็ดีหากได้มีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการดำรงชีวิตแล้วแต่ยังคงมีอาการของวัยทองที่ทำให้คุณภาพชีวิตแย่ลงหรือมีโรคที่เกี่ยวข้องกับวัยทองควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการดูแลรักษาต่อไป


                        ข้อมูลอ้างอิง    1. ผศ.นพ.พันธ์ศักดิ์ ศุกระฤกษ์  “เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ วัยทอง”   https://www.bumrungrad.com

                                                      2. น.พ. ตู้หยวนป๋อ และคณะ , “  Health Care for Menopause 100 วิธีสุขภาพดี วัยทอง “ แปลโดย ภัทรพร สหวัฒนพงศ์ 

                                                          ,หน้า 20-21